چرا زخم دیابتی به سختی بهبود پیدا میکند
زخم دیابتی یکی از شایعترین عوارض مزمن بیماری دیابت است و یکی از دلایل اصلی بستری شدن بیماران دیابتی در سراسر جهان محسوب میشود. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت (WHO)، حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد بیماران مبتلا به دیابت در طول عمر خود دچار نوعی زخم پا میشوند. این زخمها اغلب در نواحی کف یا انگشتان پا ایجاد میشوند و علت آن ترکیبی از سه عامل اصلی است: نوروپاتی محیطی، کاهش جریان خون و نقص در ترمیم بافتی.
نوروپاتی باعث میشود اعصاب حسی کف پا حساسیت خود را از دست بدهند، بنابراین بیمار احساس درد یا فشار را متوجه نمیشود و همین مسئله زمینهساز ایجاد زخم میشود. از طرف دیگر، کاهش گردش خون در نواحی اندام تحتانی، باعث میشود که اکسیژن و مواد غذایی لازم برای ترمیم زخم به میزان کافی به بافت آسیبدیده نرسد.
افزون بر آن، در بیماران دیابتی عملکرد سلولهای ایمنی نیز مختل میشود، بنابراین احتمال عفونت و تأخیر در ترمیم زخم افزایش مییابد.
درمان زخم دیابتی معمولاً شامل روشهای کلاسیک مانند دبریدمان (برداشتن بافت مرده)، کنترل قند خون، پانسمان مناسب، و در موارد پیشرفته، استفاده از روشهای مکمل مانند لیزر کمتوان، مگنتتراپی، و لرزش درمانی (Vibration Therapy) است. در سالهای اخیر پژوهشگران به نقش ویبرهدرمانی موضعی در تحریک جریان خون و بهبود ترمیم بافتی علاقهمند شدهاند و همینجا است که ماساژور فیزیوتراپی منولی وارد صحنه میشود.
بخش دوم: ویبرهتراپی و تأثیر آن بر زخمهای دیابتی
مطالعات متعددی در دهه اخیر نشان دادهاند که تحریک مکانیکی با لرزش کنترلشده (Vibration Therapy) میتواند باعث افزایش جریان خون مویرگی و بهبود اکسیژنرسانی بافتها شود. در بیماران دیابتی، این فرآیند اهمیت ویژهای دارد، زیرا مویرگهای پا اغلب تنگ یا مسدود هستند و تغذیهی موضعی به خوبی انجام نمیشود.
به عنوان مثال، در پژوهشی با عنوان
“The Effect of Vibration on the Acceleration of Wound Healing of Diabetic Neuropathic Foot Ulcer” که در سال ۲۰۲3 در Journal of Wound Care منتشر شد، مشخص گردید که استفاده از ویبره مکانیکی با شدت کم و فرکانس متوسط (حدود 50Hz) میتواند روند بهبود زخم پای دیابتی را تسریع کند. نتایج نشان داد بیمارانی که طی ۴ هفته از لرزش موضعی استفاده کردند، در مقایسه با گروه کنترل، کاهش قابل توجهی در اندازه زخم و افزایش سرعت ترمیم داشتند.
در مطالعهای دیگر از دانشگاه Tennessee State University در سال ۲۰۲۱، پژوهشگران دریافتند که ویبره با شدت پایین (حدود 0.4g) میتواند باعث افزایش تولید نیتریک اکسید (NO) در بافتهای موضعی شود — مولکولی که نقش کلیدی در گشاد شدن عروق و تسریع جریان خون دارد.
همچنین مطالعهای بر روی بیماران مبتلا به نوروپاتی دیابتی نشان داد که ویبره کف پا به مدت ۱۰ دقیقه در هر جلسه، پنج بار در هفته، در طی دو هفته باعث کاهش درد و بهبود حس پوستی در بیماران شده است. این یافته نشان میدهد که لرزش نه تنها در ترمیم زخم بلکه در بهبود عملکرد عصبی نیز اثرگذار است.
در مجموع، اثرات فیزیولوژیکی لرزش درمانی در بیماران دیابتی شامل موارد زیر است:
افزایش جریان خون مویرگی و لنفاوی
تحریک رشد رگهای جدید (Angiogenesis)
تسریع در حذف بافت نکروتیک و سلولهای مرده
بهبود اکسیژنرسانی و تغذیه بافت
کاهش التهاب و درد موضعی
تحریک فعالیت فیبروبلاستها و بازسازی بافت جدید
بنابراین، دستگاههایی مانند ماساژور فیزیوتراپی منولی که قابلیت لرزش یکنواخت و کنترلشده دارند، میتوانند به عنوان ابزار مکمل برای بیماران دیابتی مفید باشند — البته با رعایت شرایط ایمنی.
نحوه استفاده ایمن از ماساژور منولی برای بیماران دیابتی
اگر بیمار دیابتی هستید و میخواهید از ماساژور منولی برای بهبود گردش خون یا کمک به زخمهای سطحی استفاده کنید، باید حتماً چند اصل کلیدی را رعایت کنید:
۱. نحوه قرار دادن دستگاه
ماساژور فیزیوتراپی منولی دارای کفی تخت و ویبره لرزشی است. برای بیماران دیابتی، توصیه میشود دستگاه را برعکس روی زمین قرار دهید، به گونهای که سطح لرزشی آن رو به بالا باشد. سپس کف پاها را بهآرامی روی سطح دستگاه بگذارید تا لرزش ملایم به پا منتقل شود. این حالت کمک میکند جریان خون کف پا افزایش یابد بدون اینکه فشار یا ضربه مستقیم به زخم وارد شود.
۲. مدت و شدت استفاده
شروع با ۲ تا ۵ دقیقه در حالت کم
پس از دو هفته، افزایش تدریجی تا ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در هر جلسه
استفاده روزانه یا حداقل ۴ بار در هفته برای حفظ اثر جریان خون
اگر زخم باز یا ترشحدار دارید، از تماس مستقیم خودداری کنید
۳. موارد منع استفاده
وجود زخم باز، عفونت یا التهاب فعال
درد یا سوزش در هنگام استفاده
عدم کنترل قند خون یا بیماری عروقی شدید
بیماران با ضربانساز قلبی (Pacemaker) بدون اجازه پزشک
۴. نکات تکمیلی مراقبتی
پاها باید تمیز و خشک باشند.
سطح دستگاه بعد از هر بار استفاده با پارچه ضدعفونی تمیز شود.
در زمان استفاده، پا باید در حالت راحت و بدون فشار باشد.
در صورت مشاهده قرمزی یا تحریک پوست، بلافاصله استفاده را متوقف کنید.
بخش چهارم: جمعبندی نهایی و توصیه تخصصی
شواهد علمی نشان میدهند که ویبرهدرمانی کنترلشده میتواند به عنوان روشی کمکی برای بهبود زخمهای دیابتی عمل کند. این روش از طریق افزایش جریان خون، کاهش التهاب، و تحریک ترمیم بافتی، به بدن کمک میکند تا روند ترمیم طبیعی خود را سریعتر انجام دهد.
ماساژور فیزیوتراپی منولی با طراحی ساده، سطح تخت و لرزش یکنواخت، گزینهای ایمن و کاربردی برای چنین استفادهای است — بهویژه برای افرادی که میخواهند در خانه از یک روش فیزیوتراپی کمکی استفاده کنند.
اما لازم است تأکید شود که این روش جایگزین درمان پزشکی نیست. هر بیمار باید قبل از استفاده با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کند تا شدت، مدت و نوع استفاده برای شرایط او تنظیم شود.
اگر از ماساژور منولی به شکل صحیح استفاده شود، میتواند یکی از مؤثرترین ابزارهای خانگی برای بهبود گردش خون، کاهش خطر زخمهای جدید و کمک به بازسازی زخمهای سطحی دیابتی باشد.
لیست منابع استفاده شده :
Local plantar vibration for the treatment of diabetic neuropathy: a case report